Μεγάλη Παρασκευή, ο θάνατος...



Η ζωή είναι στενά συνυφασμένη με τον θάνατο, ο θάνατος είναι η λύτρωση του μαρτυρίου, η επωδός της ζωής, καλής ή κακής, μακράς ή σύντομης, πλούσιας ή φτωχής... Γι'αυτό ο άνθρωπος, στον θάνατο, αναγνωρίζει και υμνεί την ζωή του, την καθημερινότητα του, το είναι του... Ως άνθρωπος, ως εικόνα και ομοίωση του θεού στον οποίο πιστεύει, τον οποίο λατρεύει...

Αν κάπου αποτυπώνεται χαρακτηριστικά αυτό είναι στα εγκώμια του επιταφίου θρήνου «Η ζωή εν τάφω (Στάση Πρώτη)», «Άξιον Εστί (Στάση Δεύτερη)» και «Αι γενεαί πάσαι (Στάση Τρίτη)», ύμνους γραμμένους τον 6ο αιώνα από τον Ρωμανό τον Μελωδό και -πέραν της αυθεντικής βυζαντινής εκκλησιαστικής ψαλμωδίας τους- ερμηνευμένα πολλάκις από απλούς ανθρώπους και λαϊκούς τραγουδιστές, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, συμμέτοχους στον μυστικισμό της ημέρας, στο ιερόν και αναπόφευκτον του θανάτου. Δείτε τα χαρακτηριστικά «στιγμιότυπα» που ακολουθούν...


Η ζωή εν τάφω
κατετέθης, Χριστέ,
και αγγέλων στρατιαί εξεπλήττοντο,
συγκατάβασιν δοξάζουσαι την σήν...



Άξιον εστί
μεγαλύνειν σε τον ζωοδότην,
τον εν τω σταυρώ τας χείρας εκτείναντα
και συντρίψαντα το κράτος του εχθρού...



Αι γενεαί πάσαι,
ύμνον τη ταφή σου
προσφέρουσι, Χριστέ μου...


Η λαϊκή μας παράδοση δε, προχωρεί πέραν των εκκλησιαστικών κειμένων, αναμειγνύει και συνδέει άρρηκτα τη θρησκευτική διάσταση του θανάτου και την επίδραση της στην μητέρα ως τον στενότερο των συγγενών, μυθοπλάττει τη νομοτέλεια του θανάτου σε μοιρολόι, το τραγούδι του θανάτου με την απλή, καθημερινή χροιά...

Σήμερον μαύρος ουρανός,
σήμερον μαύρη μέρα...

Καλή Ανάσταση, Καλό Πάσχα...